İçindekiler
Google'da gördüğünüz kur ile havaalanında aldığınız kur asla aynı değildir. Bu fark genellikle bid/ask spreadi, banka ve döviz bürolarının koyduğu marjlar ile gizli ücretlerden kaynaklanır. Seyahat ediyor, para gönderiyor veya sınır ötesi nakit yönetimi yapıyorsanız, forex kurlarının nasıl oluştuğunu bilmek hem zaman hem para kazandırır. Bu rehber mid-market ile perakende kurlar arasındaki farkı, kurları etkileyen faktörleri ve daha iyi bir dönüşüm için hangi yöntemleri tercih etmeniz gerektiğini anlatır.
1Forex piyasası temelleri
Döviz piyasası günlük işlem hacmi ile en büyük finansal piyasa. İş günlerinde 24 saat açık. Merkez bankaları, ticari bankalar, aracı kurumlar, fonlar ve bireyler katılır. Fiyatlar arz-talep ile oluşur; teklif ve talepler eşleştiğinde işlem gerçekleşir.
Kimler katılır ve neden önemli
Katılımcılar politika amaçlı merkez bankaları, ödemeler için ticari bankalar, ticaret yapan şirketler, spekülatörler ve seyahat edenlerdir. Büyük oyuncular kuru saniyeler içinde oynatabilir; perakende kullanıcılar ise aracı fiyatlarıyla karşılaşır.
Fiyatlar pratikte nasıl oluşur
Piyasa yapıcılar iki fiyat gösterir: bid (alış) ve ask (alış/satış). Alıcı ile satıcı anlaştığında işlem yapılıp son işlem fiyatı piyasa verisi olarak kullanılır.
Kısa tarihçe
1971'de Bretton Woods dönemi sonlandıktan sonra kurlar serbest dalgalanmaya geçti. Bu değişim, döviz piyasasının bugünkü halini almasını sağladı. Black Wednesday (1992) gibi olaylar politik kararların kurları nasıl sert etkileyebileceğini gösterir.
2Bid vs Ask spread açıklaması
Bid ve ask, piyasa yapıcıların gösterdiği iki fiyattır. Spread (ask - bid) aracıların işlem geliridir. Likit çiftlerde spread çok düşük olabilir; perakende kurlarda ise markuplar nedeniyle daha geniştir.
Tanımlar ve örnek
EUR/USD 1.1000/1.1003 ise bid 1.1000, ask 1.1003'tür. Siz euro alıyorsanız 1.1003 ödersiniz; satıyorsanız 1.1000 alırsınız. 0.0003 fark spreaddir.
Spredlerin neden değiştiği
Likidite düştüğünde (gece, tatiller) veya volatilite arttığında spread genişler. Perakende sağlayıcılar ek marj koyar; bu yüzden seyahat uygulamalarındaki fiyatlar genellikle daha kötüdür.
Gizli spread maliyetleri
Bazı hizmetler mid-market fiyatı gösterip kendi marjlarını dönüşüm oranına gizlice ekler. Bu maliyet görünmez olur ama işlem başına ödediğiniz ek tutarı artırır.
3Mid-market vs perakende kurları
Mid-market (kur aralığının ortası) kur, büyük kurum işlemlerini yansıtır. Perakende kurlar komisyon, marj ve ücret içerir; nadiren mid-market ile aynıdır.
Mid-market nasıl tanınır
Mid-market finansal akışlarda görünür ve referans olarak kullanılır. Tüketici kurları genelde bu ortalamadan sapma gösterir.
Perakendecilerin maliyet ekleme yolları
Bankalar veya bürolar marjı fiyata ekleyebilir veya sabit komisyon alabilir. Örneğin banka %2 marj koyarsa elinizde daha az yabancı para kalır.
Kısa kontrol yöntemi
Mid-market beslemesini kontrol edip banka teklifini karşılaştırın. Banka %1–3 arası daha kötü ise bu fark kolaylık ve güvenlik için ödediğiniz fiyattır.
4Kurları etkileyen faktörler
Faiz farkları, enflasyon, büyüme, dış ticaret dengesi, merkez bankası müdahaleleri, politik olaylar ve piyasa hissiyatı kurları etkiler. Beklentiler mevcut veriler kadar önem taşır.
Makro etkenler: faiz, enflasyon, büyüme
Yüksek faiz sermayeyi çeker, para birimini destekleyebilir. Yüksek enflasyon ise zayıflatır. Merkez banka açıklamaları ve veriler hızlı değişime neden olur.
Politik risk ve ani hareketler
Seçimler, yaptırımlar veya savaş gibi olaylar büyük dalgalanmalara yol açabilir. Bu durumlarda spreadler genişler ve perakende işlemler pahalanır.
Piyasa psikolojisi ve spekülasyon
Spekülatörler hareketleri güçlendirebilir. Algı ve otomatik işlem stratejileri ince kurları bile temeldektenden daha çok sarsabilir.
5En iyi döviz değişim yöntemleri ve gizli ücretler
Banka, havaalanı bürosu, online aracı, özel para transfer hizmeti, yurtdışı ATM'si ve kredi/banka kartı seçenekleri farklı fiyat ve kolaylık sunar. Her seçimin avantajı ve dezavantajı vardır.
Nakit vs kart vs transfer
Nakit bazı ücretlerden kaçırır ama bürolarda kötü oran olabilir. Kartlar interbank benzeri oran sunar ama banka ya da kart ağı ücret ekleyebilir. Büyük tutarlar için transfer servisleri genelde daha iyidir.
Dikkat edilecek gizli ücretler
DCC, ATM operatör ücreti, banka limitleri ve ön ödemeli kartların inaktif ücretleri gibi kalemler işlem maliyetini artırır. Toplamda %2–5 veya daha fazlasına çıkabilir.
En iyi değeri nasıl bulursunuz
Küçük tutarlar için ücret almayan bir banka kartı kullanın. Büyük transferlerde şeffaf komisyonlu bir FX sağlayıcısı karşılaştırın. Her zaman ücret sonrası efektif oranı kontrol edin.
İpuçları
- 1Para değiştirmeden önce mid-market kurunu kontrol edin.
- 2DCC teklif edilirse yerel para cinsinden ödeme talep edin.
- 3Yabancı işlem ücreti olmayan kartları tercih edin.
- 4Büyük transferlerde uzman FX sağlayıcılarını karşılaştırın.
Döviz kurları birçok oyuncu ve faktör tarafından şekillenir. Mid-market iyi bir referans ama perakende kurlar spread ve ücretleri içerir; bunlar size kalan miktarı belirler. Bid/ask spreadini öğrenmek, DCC'yi reddetmek ve sağlayıcıları karşılaştırmak zaman içinde tasarruf sağlar. İlgili dönüştürücülerimizi deneyin; önce mid-market kurunu görün, sonra bankanızın teklifine bakın. Seyahatte ve para gönderirken bu rehberdeki tavsiyeleri uygulayarak daha az kayıp yaşarsınız.
