İçindekiler
Bir 2x4 gerçekte 2 inç x 4 inç değildir. İnşaat ölçülerine hoş geldiniz. Bu cümle, çatı veya karkas işine giren herkesin ilk şaşırdığı şeylerden biridir. Boyutların neden farklı olduğunu ve hacim ile eğimi nasıl hesaplayacağınızı bilmek mal, zaman ve sorun tasarrufu sağlar. Bu rehber nominal ve gerçek keresteyi, board foot hesaplamasını, zemin ve alçıpan için metrekare hesabını, beton hacmini yarda cinsinden, çatı eğimi ve derece dönüşümlerini ve sahada hangi toleransların önemli olduğunu anlatıyor. Formüller, pratik örnekler ve hızlı yöntemler bulacaksınız.
1Nominal ile Gerçek Kereste Boyutları
Nominal boyutlar (2x4, 1x6) ürün adıdır; gerçek boyutlar ise kurutma ve rende sonrası elde ettiğiniz ölçülerdir. Bugünkü planlanmış 2x4 yaklaşık 1.5" × 3.5" ölçer. Tarihsel kesim ve rende süreci bu farklılığın nedeni. Projelerde hep gerçek boyutlarla hesap yapın ki boşluk veya kısa parçalar çıkmasın.
Neden nominal boyutlar farklıdır
Eskiden kereste kaba kesim halinde satılırdı; bir '2x4' başlangıçta yakın 2"×4" idi. Zamanla kurutma ve rendeleme ile her iki boyutta da yaklaşık 1/2" kayıp oldu. Ticari adlar kaldı, ölçüler değişti. Bu yüzden 2x6 yaklaşık 1.5"×5.5" olur.
Gerçek boyutlarla nasıl planlanır
Çıta, kiriş veya süpürgelik planlarken gerçek ölçüyü kullanın. Örneğin karkas işlerken 2" etiketli bir çıta için 1.5" hesaplayın ve alçıpan kalınlığını ayrı ekleyin. Sert ağaç ve korumalı kerestede üreticiye göre bitmiş boyut değişebilir; tedarikçiye sorun.
2Board Foot Hesapları ve Kereste Hacmi
Board foot kereste hacmini ölçen bir birimdir. 1 board foot = 1" kalınlık × 12" genişlik × 12" uzunluk. Board foot formülü, farklı boyut ve uzunlukları toparlayıp maliyet tahmini yapmaya yarar.
Board foot formülü ve örnek
Formül: Board feet = (Kalınlık inç × Genişlik inç × Uzunluk ft) / 12. Örnek: nominal 2"×6"×10' için gerçek 1.5"×5.5" kullanırsak: (1.5×5.5×10)/12 = 6.875 board foot.
Gerekli kereste ve fire tahmini
Fire faktörü ekleyin: basit karkas için %10–15, desene veya eşleştirmeye bağlı işler için %15–25 arası. Satıcı board foot hesabını nominal/effective ölçüye göre yapıyorsa bunu sorun.
3Metrekare ve Beton Hacmi
Metrekare zemin, duvar ve çatı malzemeleri için temel hesaplama. Beton için hacim önemlidir — inşaatta genelde yarda küp (cubic yard) kullanılır. Her iki hesabı da bilmek pahalı hata yapmanızı engeller.
Malzemeler için metrekare hesabı
Uzunluk ve genişliği fit cinsinden ölçüp çarpın: alan = uzunluk × genişlik. Düzensiz şekilleri dikdörtgen ve üçgene bölerek hesaplayın. Kesimler ve artış için %5–10 ekleyin; çapraz döşeme veya desen için %10–20.
Beton hacmi ve fit küpten yarda küpe dönüş
İlk önce hacmi fit küp olarak bulun (Uzunluk × Genişlik × Derinlik, fit cinsinden). 1 yarda küp = 27 fit küptür. Örnek: 10'×12'×0.5' = 60 ft³ → 60/27 ≈ 2.22 yarda küp. Üstüne biraz pay ekleyin.
4Çatı Eğimi ve Açı Ölçümleri
Çatı eğimi genellikle rise/run olarak verilir; mesela 6/12, 12 yatay için 6 düşey. Eğimi dereceye çevirmek trigonometrik işlemle yapılır: açı = arctan(rise/run). Ustalar genellikle pitch ile çalışır; mühendislik bazen derece ister.
Eğimden dereceye dönüş
Formül: derece = arctan(rise/run). Örnek: 6/12 → arctan(0.5) ≈ 26.57°. Hızlı değerler: 4/12 ≈ 18.4°, 6/12 ≈ 26.6°, 12/12 = 45°.
Mevcut çatıda eğim ölçme
Bir su terazisi ve metreyle 12" yatay alıp düşeyi ölçün. İçeriden çalışıyorsanız kiriş üzerinde aynı yöntemi kullanın. Hızlı kontroller için telefon eğim ölçer uygulaması kullanabilirsiniz.
5Tolerans ve Ölçüm Hassasiyeti
Toleranslar, yapılması gereken boyutlara ne kadar yakın olacağını belirler. Ticari ve konut işlerinde farklı toleranslar olur: kabaca karkasta daha gevşek, bitirme işlerinde daha sıkı toleranslar istenir. Bu farkı bilmek nerede zımparalayıp nerede pay bırakacağınızı söyler.
Konut işlerindeki yaygın toleranslar
Örnekler: dübel aralığı ±1/8" sık görülen bir limit; kapı kasası 80" üzerinde 1/8" kadar sapma kabul edilebilir. Tezgah ve ince işleri için 1/16" veya 1/32" hassasiyet gerekebilir. Cihaz ve pencere uyumu için üretici talimatlarına bakın.
Doğru ölçüm için aletler ve yöntemler
İyi bir metre, kumpas, kombinasyon karesi ve lazer hedef ölçer işleri kolaylaştırır. Uzun hatlar için misina ve lazer seviye tekrarı azaltır. Tekrar edilen kesimler için story pole kullanın; bu bir tahta çubuk üzerine işaret koyup hep aynı ölçüyü vermenizi sağlar.
İnşaat ölçüleri biraz matematik, biraz da alışkanlık işidir. Nominal adları isim olarak görün; tasarımlarınızda gerçek ölçüleri kullanın. Board foot hesapları ve yarda küp beton hesapları siparişlerde hata yapmanızı engeller. Hızlı dönüşümler için Unitconvr dönüştürücülerini deneyin: fit→metre, inç→cm, feet kare→metrekare, board foot hesaplayıcı ve yarda küp dönüştürücü işleri kolaylaştırır. İki kere ölç, bir kere kes demek burada hala işe yarayan bir kural.
