İçindekiler
Doktorunuz 7.0 mmol/L diyor ama Amerikalı arkadaşınız 126 mg/dL — aynı değer mi? Farklı sayılar gören çoğu kişi bu iki sayının farklı şeyler ifade ettiğini düşünüyor. Aslında genelde aynı ölçümün iki farklı gösterimiyle karşı karşıyasınız. Neden iki sistem var? Nasıl dönüştürür veya hatırlarsınız? Bu rehber formülü, pratik ipuçlarını, normal ve diyabet aralıklarını ve HbA1C ilişkisinin ne olduğunu açıklıyor.
1mmol/L ve mg/dL ne anlama geliyor
Bir sayı hacim başına molekül sayısını, diğeri ise hacim başına kütleyi ölçer. mmol/L, litredeki milimol glukozu bildirir. mg/dL, desilitre başına miligram glukozdur. İkisi de dolaşımdaki glukozu gösterir, sadece farklı ‘dillerde’.
Mol ve kütle — kısa versiyon
Mol, parçacık sayısıyla ilişkilidir (Avogadro sayısı). mmol/L, SI birimlerine uyan laboratuvarlar için uygundur. mg/dL ise ABD’de klinik pratikte kullanılan kütle bazlı eski bir birimdir.
Dönüşüm formülü (kısa örnek)
mmol/L’den mg/dL’ye çevirirken 18 ile çarpın. Formül: mmol/L × 18 = mg/dL. Örnek: 7.0 mmol/L × 18 = 126 mg/dL. Tersine bölün: 126 mg/dL ÷ 18 = 7.0 mmol/L.
2Neden ülkeler farklı birimler kullanıyor
Fark tarihsel ve pratik nedenlere dayanıyor. Birçok ülke laboratuvar raporlarında SI (molar) birimlerini benimsedi. ABD klinik sistemi rutin testler için kütle tabanlı birimleri korudu. Her iki sistem de laboratuvarlarda kullanılıyor, ancak karışıklık yanlış anlaşılmalara yol açabiliyor.
Tarihçe ve laboratuvar uygulamaları
Klinik laboratuvarlar yerel olarak gelişti. ABD laboratuvarları, klinik kimya kitleri ve referans aralıkları nedeniyle decades boyunca mg/dL kullandı. Diğer birçok ülke, SI ile uyum için mmol/L'ye geçti.
Standartlar ve uluslararası anlaşmalar
BIPM ve ulusal metroloji enstitüleri SI birimlerini destekliyor; NIST ABD için SI uygulamalarını belgeledi. Sonuç: uluslararası çalışmalar genelde mmol/L, ABD odaklı kılavuzlar mg/dL gösteriyor.
3Glukozu yorumlamak: normal, prediyabet, diyabet
Aşağıdaki eşik değerler yaygın olarak kullanılır. Laboratuvarlar ve kılavuzlar biraz farklılık gösterebilir; yerel hekiminizin verdiği aralığı takip edin.
Açlık kan şekeri (yemekten önce)
Normal: < 5.6 mmol/L (< 100 mg/dL). Prediyabet: 5.6–6.9 mmol/L (100–125 mg/dL). Diyabet: ≥ 7.0 mmol/L (≥ 126 mg/dL) iki ayrı testte tekrarlanırsa.
2 saat sonra / Oral glukoz tolerans testi
Normal: < 7.8 mmol/L (< 140 mg/dL). Prediyabet: 7.8–11.0 mmol/L (140–199 mg/dL). Diyabet: ≥ 11.1 mmol/L (≥ 200 mg/dL).
Rastgele okumalar ve ne zaman endişelenilmeli
Belirtilerle birlikte rastgele ölçüm ≥ 11.1 mmol/L (≥ 200 mg/dL) diyabet gösterebilir. Diyabeti olan kişiler için hedef aralıklar yaşa, hamileliğe ve sağlık durumuna göre değişir.
4Pratik ipuçları, metreler ve sık hatalar
Farklı ülkelerde not alırken veya uluslararası raporları okurken rakamları hızlıca dönüştürmek işe yarar. Basit zihinsel yollar ve metre ayarlarını kontrol etmek yanlış dozlama riskini azaltır.
Zihinsel hesap kısayolları
Hızlı yöntem: mmol/L × 18 = mg/dL. Yaklaşık tahmin için ×20 yapıp sonra %10 düşürün: örn. 7 × 20 = 140, −10% (14) ≈ 126. mg/dL’den mmol/L’ye gitmek için 18’e bölün veya önce 20’ye bölüp %10 ekleyin.
Metre ayarları ve insan hataları
Bazı glukoz metreleri birimi değiştirebilir — ayarları kontrol edin. En sık hata, sonuçları okurken veya insülin doz talimatı verirken birimleri karıştırmaktır. Emin değilseniz dönüştürün.
Ünlü bir birim hatası örneği
Birim karışımları tıpta değil ama başka sahalarda büyük problemlere yol açtı. 1999’da NASA Mars Climate Orbiter, farklı birim sistemleri kullanıldığı için kaybedildi. Tıp alanında benzer karışıklıklar yanlış dozlamaya neden olabilir.
5HbA1c — günlük sayılarla bağlamak
HbA1c, yaklaşık üç aylık ortalama kan şekerini bildirir ve yüzde olarak verilir. A1c’den tahmini ortalama glukoz (eAG) hesaplanarak günlük mg/dL veya mmol/L ile karşılaştırabilirsiniz.
eAG dönüşüm formülü
NGSP formülü: eAG (mg/dL) = 28.7 × A1c (%) − 46.7. eAG’yi mmol/L’ye çevirmek için 18’e bölün: eAG (mmol/L) ≈ (28.7 × A1c − 46.7) ÷ 18. Örnek: A1c 7% → eAG ≈ 154 mg/dL → 8.6 mmol/L.
Yaygın A1c değerlerinin anlamı
A1c < 5.7% — diyabet olmayan. 5.7–6.4% — prediyabet. ≥ 6.5% — diyabet tanısı (ayrı testlerde teyit edilir). Tedavi hedefleri genellikle ~7% civarıdır veya hekiminizin belirlediği bireysel hedefe göre ayarlanır.
Farklı birimler aynı kan şekeri değerini farklı gösterir. Basitçe: mmol/L × 18 = mg/dL. Bu rehberdeki formülleri ve ipuçlarını kullanarak okumaları karşılaştırın ve gerekirse bizim dönüştürücülerimizi deneyin. Yanlış yorumlamayı önlemek için metre ayarlarınızı kontrol edin ve şüphe halinde hekiminizle konuşun.
